LÚA SINH THÁI MỞ LỐI CHO GẠO CHẤT LƯỢNG CAO

Lúa sinh thái mở lối cho gạo chất lượng cao

An Giang – Triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL, tỉnh An Giang đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu bằng những mô hình sản xuất tiên tiến ngay từ cơ sở. Qua đó, không chỉ giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, tăng thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam.

Mô hình lúa sinh thái – hướng đi mới cho sản xuất bền vững

Một trong những điểm nhấn nổi bật là mô hình trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải do Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật An Giang triển khai tại Tổ hợp tác lúa chất lượng cao ấp Tây Bình, xã Thoại Sơn với quy mô 50ha, sử dụng giống lúa OM18.

Vụ đông xuân 2025 – 2026 là vụ đầu tiên mô hình được áp dụng với hình thức cấy và sạ hàng bằng máy, giúp giảm mạnh lượng giống gieo sạ chỉ còn 80kg/ha, thấp hơn 45 – 50% so với tập quán canh tác truyền thống. Đây được xem là bước thay đổi quan trọng, góp phần hạn chế sâu bệnh, giảm chi phí đầu vào và rủi ro trong sản xuất.

Áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, giảm phát thải hiệu quả

Mô hình được xây dựng và triển khai theo đúng quy trình kỹ thuật của Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, giảm phát thải, từ khâu xử lý rơm rạ, làm đất, gieo cấy, quản lý dinh dưỡng, quản lý nước, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch

Mô hình ruộng lúa - bờ hoa trong Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại xã Thoại Sơn (An Giang) góp phần thu hút thiên địch, hạn chế sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

Nông dân tham gia mô hình được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn ghi chép nhật ký đồng ruộng, từng bước tiếp cận phương thức canh tác hiện đại, chuyên nghiệp.

Điểm nổi bật của mô hình là quản lý nước theo phương pháp ngập – khô xen kẽ, giúp tiết kiệm nước tưới và giảm phát thải khí nhà kính. Trên mỗi thửa ruộng đều được lắp ống theo dõi mực nước, giúp nông dân chủ động điều tiết nước phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.

Ruộng lúa – bờ hoa: Cân bằng hệ sinh thái, giảm thuốc bảo vệ thực vật

Song song đó, mô hình “ruộng lúa – bờ hoa” được triển khai đồng loạt. Các loại hoa được trồng trên bờ ruộng nhằm thu hút thiên địch có lợi, giúp kiểm soát sâu rầy tự nhiên, từ đó giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật.

Sau hơn 35 ngày cấy, lúa trong mô hình sinh trưởng tốt, đẻ nhánh khỏe, ruộng thông thoáng, sâu bệnh được kiểm soát hiệu quả. Từ đầu vụ đến nay, nông dân hầu như chưa phải phun thuốc trừ sâu rầy, chỉ xử lý cục bộ một số diện tích có dấu hiệu bệnh nhẹ theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Môi trường đồng ruộng vì thế trong lành hơn, hệ sinh thái được cải thiện rõ rệt.

Nông dân yên tâm, chi phí giảm – hiệu quả tăng

Anh Nguyễn Anh Tuấn, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất lúa chất lượng cao xã Thoại Sơn chia sẻ: ban đầu bà con khá lo lắng khi giảm lượng giống gieo sạ quá nhiều so với trước đây. Tuy nhiên, khi thấy lúa sinh trưởng tốt, đẻ nhánh khỏe, ít sâu bệnh thì ai cũng yên tâm.

So với cách làm cũ, chi phí sản xuất giảm rõ rệt nhờ giảm lượng giống, giảm thuốc bảo vệ thực vật và áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Tổ hợp tác hiện có 11 thành viên, diện tích 50ha, đã chủ động liên kết với doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra ổn định, hướng đến sản xuất hạt gạo xanh, giảm phát thải, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Hướng tới chuỗi sản xuất lúa gạo bền vững

Không chỉ dừng lại ở một vụ sản xuất, mô hình lúa sinh thái tại Thoại Sơn được xác định triển khai liên tục trong 3 vụ: đông xuân 2025 – 2026, hè thu 2026 và thu đông 2026. Bên cạnh đó, nông dân còn được tập huấn về mã số vùng trồng, xử lý rơm rạ sau thu hoạch theo hướng không đốt, tăng cường sử dụng phân hữu cơ và chế phẩm sinh học, từng bước hình thành chuỗi sản xuất lúa gạo bền vững.

Theo ông Đặng Thanh Phong – Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật An Giang, trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng khắt khe về chất lượng và phát thải, việc nhân rộng các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, giảm phát thải là xu hướng tất yếu. Khi nông dân làm đúng quy trình, giảm chi phí, tăng thu nhập, đồng thời tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường, giá trị ngành hàng lúa gạo An Giang sẽ được nâng lên rõ rệt trong thời gian tới.

Nguồn: Nông Nghiệp Và Môi Trường